Research

Huwelijk Octave
Staatsieportret van een huwelijk

Nadat we in januari het interview met L. hadden gefilmd, bleken er in februari toch nog een paar vragen. We lieten haar het ingelijste staatsieportret zien, dat al jaren bij ons aan de muur hangt. L. tuurde en tuurde, pakte een bril, mopperde en tuurde, nam een andere bril en moest bekennen dat alles flou voor haar was.
– Ze heeft staar, verklaarde haar dochter.
– Het ligt niet aan de bril, het zijn mijn ogen, zei L.
Dat herhaalde haar dochter nog een paar keer proestend.
L. dacht dat het het huwelijk van haar oom Octave was, waarvan de vrouw in het kraambed zou komen te overlijden. Maar wie die anderen waren, haar grootouders misschien en de broer en zus van Octave. De zus Madeleine was L.’s moeder. We kwamen er niet uit.
Ik vroeg waar de foto genomen zou kunnen zijn. Voor de deur van de gemeentesecretaris, beweerde ze. Waar woonde die dan? Oh, die was allang overleden en die was trouwens toen ook verhuisd. Ze legde uit waar z’n nieuwe adres was. Neen, ik wilde weten waar die foto was genomen. In het dorp (bourg)! Waar in het dorp? Naast de familie D.
– Die ken ik toch niet, legde ik uit, ik ken bijna niemand, ja, ik ken u, dat lijkt me meer dan genoeg.
Haha, dat vonden ze een goede grap. Uiteindelijk begrepen we welk huis het geweest moest zijn, maar toen we daar later gingen kijken, leek het er helemaal niet op, gerenoveerd en de stoep bleek te zijn verdwenen, toen we foto ernaast hielden. Neen, we dachten niet dat er iets van klopte.

Kerk in het dorp
De kerk waarin alle huwelijken werden voltrokken, tegenover de Salle Polyvalente

– Hadden jullie metselaars in de familie, vroegen we daarna. Jaja, haar grootvader was een van die beroemde ma??üons de la Creuse. Dat was Fran??üois Rousseau, die volgens haar misschien op de foto op de eerste rij links zit, naast zijn vrouw. Fran??üois ging net als alle andere metselaars in maart naar Parijs, om in oktober weer terug te keren. Hoe gingen ze daar naartoe? Met de trein, dacht L. En toen er nog geen trein was? Dat wist ze niet. Lopend? Misschien. Of met de koets? Zou kunnen.
– Hadden jullie schoenen, vroeg ik. Ik vertelde het verhaal van Martin Nadaud die als 12-jarige met de metselaars op zijn nieuwe schoenen naar Parijs liep, terwijl hij klompen gewend was. Dat moet verschrikkelijk pijn hebben gedaan.
Zij liepen op klompjes, maar naar school deden ze socs (?) aan. Ze legde uit dat dat halfhoge laarsjes waren, met een houten zool.
– Niemand had schoenen.
Die school zat toch in de Mairie, waar nu de bibliotheek is? (Had ik van Simone gehoord). Welneen, die zat in de salle polyvalente. Ik heb daar inderdaad kapstokken en wc’s gezien en na doorvragen bleek het de kleuterschool geweest te zijn, de grote kinderen gingen naar die andere school.

Salle Polyvalente
Achterin zat de kleuterschool

Zo komen we toch weer een stapje verder. De schoolschriftjes, foto’s en papieren uit ons huis gaan ons ook weer verder helpen. We vonden bijvoorbeeld twee brieven van een bouwbedrijf in Parijs uit 1927, waarin gevraagd werd of Fran??üois alsjeblieft eerder wilde terugkomen, omdat de opdrachtgever erop stond dat hij, Fran??üois de bouwwerkzaamheden zou leiden.
Deze week gaan we de foto’s, waar af en toe een naam en jaartal opstaat, beter bestuderen.