Tag Archives: oorlog

Quel con!

Autumn in France 
De koeien van de Dierenfluisteraar bij zonsopkomst

Het is helemaal niet vervelend de dag te beginnen met een wandelingetje langs de weilanden over de pistes hier in de buurt. Zolang het niet plenst of pikkedonker is natuurlijk, maar de drukte van de zomer is nu voorbij en de werkdagen beginnen meestal later en duren minder lang.

Toen ik laatst in de afdaling met de zaklamp Bleu in de duisternis probeerde te spotten, dacht de boer P. (zoon van) dat hij nu eindelijk de dief te pakken had die laatst zijn prikklok had gejat.
Welneen, dieven doen dat op klaarlichte dag, bij voorkeur om 12:00 als iedereen aan tafel zit, en niet als je zeker weet dat er mensen op het punt staan koeien te melken.

Dat geldt ook voor die eventuele verkrachters waar de oude dametjes me voor waarschuwen:
– Helemaal alleen in het bos in het donker? Ben je niet bang?
– Maar ik ben niet alleen, ik heb een levensgevaarlijke waakhond bij me en bovendien, boeven slapen om 06:00 en het is nog nacht, geen hand voor ogen, inktzwart!
Dat geloven ze niet.

Ik vermaak me dus nog steeds dol met mijn klantjes en het plezier is wederzijds, want er zijn er nu die speciaal om mij vragen: we willen de Hollandse uit P.L.!
En dan roep ik Hoera! en maak een dansje met ze.
Op een enkele mopperkont of klager na is iedereen hartelijk, gezellig en gastvrij, wat bijna onwaarschijnlijk lijkt, maar dat komt door het platteland, de mensen zijn ouderwets, de deuren gaan nooit op slot en er wordt ge?´mbrasseerd dat het een lieve lust is.

View on castle
Kasteeltje 15 km van Gu?©ret

Vorige week liep ik naar de auto, die ik buiten het hek van mijn klantje had gezet en zag dit kasteeltje tegen de helling aangeplakt. Nog nooit eerder gezien, terwijl ik er toch al weet ik hoe vaak langs ben gescheurd. Ja, onderlangs, via een grote bocht, onzichtbaar vanaf die weg.

Toen ik de foto aan buurman P liet zien, zei hij:
– Dat kasteel, die bocht daar, die weg ken ik heel goed.
Logisch, hij is daar niet zo ver vandaan geboren in een dorp in dezelfde commune.
Maar dat was het niet.

In augustus ’44 lag hij daar met zijn maquis-maatjes in de greppel langs diezelfde weg. In september zou hij 20 worden, reken maar uit hoe oud hij nu is.
Op 7 juni, de dag na D-Day was Gu?¬©ret voor de eerste keer bevrijd door de maquisards Limousins en een paar dagen later vonden de slachtpartijen door de nazi’s plaats in Tulle en Oradour-sur-Glane.
Gu?©ret was in augustus weer in handen van de moffen en het kasteel van de foto werd door het verzet gebruikt als kazerne.
De kapitein van de maquisards, die een ongelukkige handje had overgehouden aan de vorige oorlog, zat met een handgranaat te klooien die hij tot zijn grote schrik per ongeluk ontgrendelde: Merde et putain!

Hij wierp hem zo snel mogelijk weg en jawel, dat ding ontplofte op 1 meter afstand van de 19-jarige buurman P. die geen tijd had om te schrikken, omdat hij ogenblikkelijk in zijn greppel was verdwenen onder de aarde van de krater, wat hem zijn leven redde.
De andere maquisards wisten niet hoe snel ze moesten graven en de man die buurman tenslotte levend en wel tevoorschijn haalde, was en is nog steeds de broer van een van mijn klantjes en zit nu in het bejaardentehuis in het zuiden van de Creuse. Het historisch besef wordt er zo goed ingeramd.

Met oren, neusgaten en mond vol aarde riep buurman, toen hij zich met terugwerkende kracht alsnog doodschrok:
– Welke klootzak is godverdomme zo gestoord een handgranaat te gooien?

Oeps, dat was de kapitein geweest, gniffelde buurman. Maar die bocht daar, die zou hij van zijn levensdagen niet vergeten.

Oradour-sur-Glane

Auto van de dokter
De auto van de dokter staat nog steeds op de plek waar hij hem in 1944 parkeerde

Dinsdag reden we en famille naar het winkelcentrum in het centrum van Limoges, waar we onszelf in de H&M of all places, trakteerden op jasjes, bloesjes en t-shirts. Na het eten in de Halles reden we voor heel iets anders naar Oradour-sur-Glane, een dorp in de Haute-Vienne, dat 4 dagen na D-Day in 1944 door een groep SS’ers met de grond gelijk werd gemaakt.

Een van de executieplaatsen
Een van de executieplaatsen

De ru??ònes van het dorp zijn vrij snel tot monument verklaard en vormen een aanklacht tegen oorlog en het zinloze geweld dat daarmee gepaard gaat. Wat zeg ik, oorlog ?¬®s zinloos geweld.
De bewoners werden op zaterdagmiddag 10 juni door een 180-tal SS’ers vanuit hun huizen bijeengedreven op de marktplaats en daarna in groepen vermoord. De vrouwen en kinderen verbrandden levend in de kerk die met explosieven in vlam was gezet en de mannen werden in verschillende schuren met mitrailleurs neergemaaid en daarna – voor zover ze niet dood waren – eveneens verbrand. Niemand werd gespaard.
Toch zagen er enkele mensen kans te ontsnappen, door zich dood te houden onder de lijken van hun maten of zoals ?©?©n vrouw die uit een van de ramen van de kerk wist te klimmen. De jonge moeder met haar baby na haar werd doodgeschoten, het kind werd kapotgeslagen tegen de muur.
Alle huizen werden daarna in brand gestoken.

Garage
Renault-garage

Op een aantal sites op internet kun je lezen hoe alles in z’n werk ging en hoe die arme bewoners van een slaperig dorp op het platteland volkomen door de Duitsers werden verrast. De reden voor de slachtpartij was persoonlijke wraak van de SS-commandant om de dood door de Maquis van een SS-mattie, is de algemene opvatting, hoewel het nog steeds een raadsel is waarom de woede zich richtte op Oradour-sur-Glane, een dorp zonder enige band met het verzet.
Was het een vergissing en had het Oradour-sur-Vayres geweest moeten zijn, een vergelijkbaar dorp, met net als dat andere Oradour een tramverbinding naar Limoges, maar wel degelijk actief in het verzet?

Op het plein voor de kerk
Op het plein voor de kerk

De meeste mensen denken dat het een bewuste keuze is geweest, pure bloeddorst dus, want als je op je gemak meer dan 600 mensen wilt vermoorden, kun je beter naar een brave commune gaan dan een waar ze zich a priori verzetten. Wat de hele operatie emotioneel nog gecompliceerder maakte, is dat er nogal wat Elzassers deel uitmaakten van de groep SS’ers, terwijl zich onder de slachtoffers een groot aantal Fransen uit Lotharingen bevonden, die juist hun streek waren ontvlucht bij de annexatie door Hitler. Ik las dat ze in 1940 ?¬©?¬©n of twee uur de tijd hadden gekregen om hun boeltje te pakken en dat ze maar een beperkte hoeveelheid geld mochten meenemen.

Kerk waar de vrouwen en kinderen werden verbrand
De kerk waarin vrouwen en kinderen zijn omgekomen

De daders zijn niet of nauwelijks bestraft, de Duitsers werden na de oorlog natuurlijk niet uitgeleverd aan Frankrijk en de Elzassers waren zielig, en bovendien na de oorlog weer Frans, dus dat kon ook al niet of zoiets, allerlei gekmakende juridische en politieke kutsmoezen, waarbij niemand, echt niemand ter verantwoording is geroepen, ook niet bij het proces in 1953 in Bordeaux. De hoofddader was natuurlijk al een paar weken na het drama gesneuveld, toen hij zich op het slagveld in Normandi?´ zonder helm tussen de rondvliegende granaten begaf, waardoor zelfs zelfmoord werd gesuggereerd. De rol van foute Fransen of die van de Maquis is ook nooit duidelijk geworden.
.
Auto's en zicht op nieuw Oradour
Nieuw Oradour aan de horizon

Aan de kapotte gevels in Oradour hangen bordjes met de naam en het beroep van degenen die daar woonden. De bakker, het caf?©, de kapper, de garage, een hotel, naaister, klompenmaker, de apotheker natuurlijk, een Frans dorp zonder apotheek kan niet. Moet je je voorstellen, je loopt door de straten van een heel gewoon Frans dorp, waar de tijd gruwelijk tot stilstand is gekomen.

Naast de ru??ònes is een nieuw Oradour gebouwd. Ik vroeg me werkelijk af hoe het moet zijn naast zo’n dramatisch monument te wonen. Zou het wennen? Ik ken mensen die een paar jaar geleden op vakantie gingen in Westerbork.

Laat het maar nooit wennen.

Tramhalte
De tramhalte

Uitgebreide website met achtergrond over het drama: www.oradour.info
Offici?´le site: oradour.org
En een paar jaar eerder in 1942, toevallig ook op 10 juni precies hetzelfde in Lidice, Tsjechi?´