|
Jarenlang stond dit boek ongelezen in de kast van mijn ouders. Niet in deze schitterende vertaling van A. Alberts, maar in de oorspronkelijke tekst, bij Penguin uitgegeven, meen ik. Ik was te jong en beheerste het Engels onvoldoende en kende dat boek alleen als klassieker, net als Herfstij der Middeleeuwen, Family of Man en Het Schildersboek van Carel van Mander, Het leven der doorluchtige Nederlandsche en Hoogduitsche Schilders. |
Oh ja, en De Ramp natuurlijk, met foto’s van echte dode dieren.
| Het boek stond deze keer gewoon tussen de andere in de bibliotheek. Het leest als een trein. Barbara Tuchman beschrijft met een geestig oog voor detail de beslissingen van de domme, verongelijkte en kinderlijk beledigde machthebbers, die tot de Grande Guerre hebben geleid.
Het boek opent met de begrafenis van Edward VII en we zitten er meteen in. Wilhelm II, keizer van Duitsland beschouwt de dode koning als de ‘vloek van zijn leven’: ‘Edward, de broer van zijn moeder, die hij nooit had kunnen intimideren of imponeren en wiens dikke lichaam een schaduw over Duitsland had geworpen’. |
|
Iedereen komt aan de beurt, de generaals, de royalty, de politici, met al hun kleingeestige en ijdele overwegingen.
Wilhelm eiste dezelfde waardering van Frankrijk die Edward had gekregen, en de deal van de Engelsen met de Fransen (de Entente) deed hem helemaal in razernij ontsteken.
Was Willem-Alexander nog ‘een beetje dom‘, de Duitse keizer sloeg werkelijk alles met zijn geklets. In een interview met de Daily Telegraph vertelde hij openlijk en uitgebreid wie met wie zou moeten vechten. De kritiek was van alle kanten zo heftig dat hij drie weken bed moest houden.
Toen de oorlog tenslotte voor de deur stond, schrok hij terug, maar het was te laat. Kennelijk is zijn correspondentie van toen goed bewaard gebleven, want Tuchman beschrijft zijn commentaar in de kantlijn van de telegrammen: ‘Aha! De gemene bedrieger! Onzin! Hij liegt! Geraaskal! De smeerlap is gek of zwakzinnig!’ Dit ging allemaal over die vermaledijde Edward, die in het graf nog een lange neus trok.
Hier en daar een hoog Kuifjesgehalte dus, met de keizer als kapitein Haddock. Het treurige is natuurlijk dat deze oorlog werkelijk gevoerd is met onnoemlijk veel dood en verderf tot gevolg.
Tegelijkertijd lees ik van dezelfde Barbara Tuchman the distant Mirror, (‘De waanzinnige veertiende eeuw’) en ze trekt mooie paralellen tussen beide epsioden. Dit boek is ook weer de moeite waard voor iedereen die ge??ònteresseerd is in de Europese geschiedenis. Het speelt in Frankrijk in de tijd van de Zwarte Dood, de roofridders en de Kruistochten. Lezen maar, jongens en meisjes!
