Bipolaire NL-depressie

Dossier Van Gogh
Melding van expo over Van Gogh op een affiche op de Oude Schans

Ik ben hier weer vanaf zondagavond, maar ik loop rond als een zombie. Had ik dat vorig jaar ook? Welneen, want ik ging toen na een week alweer naar Perpignan, wat er dit jaar om verschillende redenen niet inzit.
Hoe ik me hier, in Amsterdam, weer thuis moet gaan voelen, weet ik niet. Verzet heeft geen zin, dat begrijp ik ook wel. Maar steeds maar binnen zijn, of buiten zonder de horizon te kunnen zien, daar word ik niet vrolijk van. Een lichtpuntje is het schilderij dat ik voor de buren ga maken, van een van hun koeien, als een nagekomen verjaarscadeau.
Maar kom op, nu even ophouden, zeg ik tegen mezelf, en ga iets nuttigs doen. Vandaag begint het Nederlands Theaterfestival bijvoorbeeld, je hebt die expo over Van Gogh, ik lees ondertussen ook de Monstertrilogie van Tom Lanoye, die op z’n foto bij wikipedia wel iets heeft van Elton John, en ik doe nog iets anders, maar dat is nog niet af.
Die Lanoye, die kan er wel wat van, zeg!

Van Gogh
Schilderij van buurman Paul cadeau gekregen

Hup, au boulot! Brood op de plank.

Auto’s en pruimen

DS in de regen
Op de marktplaats in Dun

Na een paar dagen van ruim boven de 30¬?C, zakte de temperatuur in de nacht van zaterdag op zondag en onweerde het een klein beetje, waardoor de internetverbinding er voor de rest van de dag uit lag. Dat kon ons (Siebe en mij) niet deren, want we gingen met de ouwekarrenclub toeren.

wachtend in Gu?©ret
Wachten op de anderen van de club

De route ging over de N145, door Gu?©ret en Ahun tot we via Lavaveix-les-Mines het doel Saint-Martial-le-Mont bereikten.

Parkeerplaats
Parkeerplaats

We parkeerden onze auto’s naast de andere oldtimers en liepen wat rond. Er was natuurlijk een brocante met een batteuse.

Brocante met kerk
Brocante met kerk

Hoeveel batteuses bestaan er nog in dit land, die bij elk zomerfeest weer aan het werk worden gezet? Veel, heel veel. Het blijft lollig.

Batteuse nr zoveel
Batteuse nr zoveel

Toen we tegen twaalven een beetje slap werden, bleek dat de gemeente Saint Martial ons – de autobezitters – een maaltijd aanbood in de eetzaal van de commune. Dat was nog eens aardig!

Kir inschenken
De dames van het feestcomit?© schenken nog eens in

Een ap?©rootje vooraf, een voor- en hoofdgerecht, kaas en taart en veel flessen wijn. Ik was volgens mij de enige die geen drup dronk, maar goed, er wordt toch niet gecontroleerd.

Midi in St Martial
Midi in St Martial

Tijdens de maaltijd deden we een woordspelletje: verborgen automerken raden, waardoor we als bezetenen integreerden door voor te zeggen en af te kijken. En maar hardop lezen en hopen dat je iets herkent in de klanken: Datsun (dattes sous n) Volvo (volve o) enzovoortsenzovoorts. Ik haalde er bv Licorne uit, heel knap voor een allochtoon, al zeg ik het zelf. 31 goed van de 113 merken of types. Maar daf (d’aff/reux) misten we weer. De winnaar (63 goed) kreeg een beker en veel gejuich.

Woorden raden
Woordspel: de oplossingen

Na het eten kletsen we nog met de anderen, bewonderden elkaars auto’s, en wisselden tips over restaurants in onze buurt uit. De gesprekken draaien daar altijd uiteindelijk op uit. Toen de ware uitjesliefhebbers nog een tochtje door de omgeving gingen maken, reden wij weer naar huis. De volgende dag hing de voorzitter aan de lijn: we stonden in de krant. Nou ja, ik word hier nog eens beroemd.

Montagne
Image du jour in La Montagne, ik ben de derde in de rij, de 2cv

Verder gaat de tijd iets te snel. We klussen aan het huis, ik speel ma??üon de la Creuse en Siebe heeft heel knap de rotte latei in de voorgevel vervangen. Mijn taak is de enduit, d.i. een mengsel van kalk, zand en water, tussen de stenen van de muur te smeren. En dat valt helemaal niet mee. Wel eten we alleen nog maar tomaten, venkel en aardappel uit de tuin. En de mirabelles die ik gisteren bij mijn vriendin Lucienne moest rapen.

Mirabelles
Een fractie van de Mirabelles die nog moeten komen

– Je komt voor je weggaat nog een keer een lading halen, h?¬Æ? vroeg ze.
Ja, ja, natuurlijk. De buren laten hun pruimen al in tonnen gisten, voor de eau de vie van 1 januari. Alleen Germaine (89) heeft nog het stookrecht.
– Daar ben jij veel te jong voor, zei ik tegen Lucienne (82). Dat vond ze lollig.

Feestweekend

De Stabulation vlak voor de aanvang van het Feest
De Stabulation vlak voor de aanvang van het Feest

Na het Grote Feest zaterdag, dat om 12:00 begon en tot 01:00 uur duurde met drinken, eten, zang, dans en vooral veel gekakel en plezier, moest ik zondag weer vroeg op voor de brocante. We waren om 19:00 uur naar huis gegaan, voordat de volgende ronde weer om 20 uur begon. Ap?©romode dit jaar is ros?© met grapefruitsiroop, helemaal niet zo gek van smaak.

Taart na de kaas
Taart na de kaas

Maar wilde ik de zondag overleven, was het verstandig niet terug te gaan, hoe jammer ook. Je kan niet alles hebben. Hoe de feestende agrari?¬¥rs dat hebben gedaan, geen idee. Gelukkig hebben we hier slechts vleesboeren, die niet om 06:00 uur hoeven te melken. Wat ze wel om 6 uur doen, weet bijna niemand, want ze staan wel om die tijd op. Andere dingen dan melken, klaarblijkelijk. Het was een geweldig feest, al het eten – behalve de taarten – was eigen productie, en maar praten en praten en veel foto’s maken voor een boekje, als cadeau voor de jarigen. En iedereen was er.

Gordijnen dicht, want het regent
Gordijnen dicht, want het regent

Het was om 16:00 enorm te beginnen hozen en dat deed me het ergste vrezen voor de zondag, waarvoor nog natter weer was voorspeld. Het bleek dat M?©t?©o-France zich gelukkig ook wel eens een keer kan vergissen. Niet te warm of te koud, geen drupje regen en meer zon dan wolk, de ideale vrijmarktdag.

De hoofdstraat
Zicht op de hoofdstraat van onze commune

Ik kwam als een van de laatsten aanzetten, waardoor ik, stapvoets tussen de kraampjes rijdend, alleen maar lachende toetjes zag, door die eend natuurlijk. Neen, die was NIET TE KOOP. Al tijdens het uitpakken begon het publiek te scharrelen en te rommelen in mijn spullen en hup! het eerste voorwerp ging weg voor 50 cent. Ik hield de munt omhoog voor mijn buurman en spuwde erop, iets wat de bloemenkoopman/overbuurman in Rotterdam altijd deed, als ik vrijdagavond iets bij hem kocht van z’n handel voor zaterdag.

De brocantebuurman bleek een sympathieke Schot, die al 5 jaar met z’n gezin in het huis woonde, voor hetwelk hij z’n waar had uitgestald. De ouwe wijnhandel van Barth?¬©lomy, je weet wel, een enorm maar onpraktisch huis, volgens Paul, vol hoeken, gaten en overal trappen. Hat zag er reuzegezellig uit, met een kip, kat en labrador. Er was net een verse baby bijgekomen, die zich met zijn moeder nog in het ziekenhuis bevond. De tienjarige dochter schakelde net zo gemakkelijk over van het Engels naar het Frans. Merkwaardig genoeg sprak haar vader nauwelijks Frans. Wel had hij een Schots accent als een oordeel.
Het huis staat te koop, tip voor de liefhebbers, want ze gaan terug naar de kou en de midgets vanwege heimwee van de jonge moeder.

Kaashandel overbuur
Die kaashandel aan de overkant liep voor geen meter: communiceren, vrouwtje!

Nu had ik geen idee meer wat ik ook alweer in de dozen had gestopt, veel glaswerk van oma en Jenneke en nog meer. De oude markttafel zag er keurig uit met een wit laken (wie gebruikt nog gewone lakens?) en daarop zette ik na een poetsbeurt alles gezellig bij elkaar. De zon scheen, ik kletste met de voorbijgangers, waaronder feestgangers van de dag ervoor, buren, familieleden van de buren en andere bekenden die ik in de loop van de tijd had opgedaan.

Glaswerk
Glaswerk

Toen Saar en Siebe even kwamen kijken, was ik halverwege en had alweer het een en ander verkocht. Saar bleef, plakte overal prijsjes op (glazen 50 ct, bij 6 of meer kwantumkorting, zilveren toeristenlepeltjes 20 ct, enzovoorts), want we hadden zelf bemerkt dat de drempel laag is, als je van tevoren weet wat je moet betalen. Bovendien wilden we vooral lol hebben en de mensen en onszelf blij maken met koopjes. Des petits prix!
Mensen vriendelijk aankijken en een praatje beginnen, echt, dan loopt de handel vanzelf, iets dat kaasvrouwtje nog niet helemaal doorhad, want ik heb daar nauwelijks klanten gezien. Tant pis, maar wij hadden het geweldig druk, vooral ook met praten en inpakken. (Het feest van zaterdag was om 12:00 uur ondertussen gewoon weer opnieuw begonnen, met ap?©ro en alles derop en deraan, bleek na een telefoontje met het thuisfront.)
En jawel, de klassieke Hollanders waren langsgekomen, die met harde stemmen lelijke dingen zeiden over onze handel, toen ik even drinken aan het halen was. Saar lachte zich een deuk.

Oldtimer gespot
De auto van een oud-klasgenoot van buurman R., die zelfgemaakte houten agrarische schaalmodellen van paard en wagen verkocht

Toen om een uur of 5 de verkoop stagneerde, gingen we geld tellen: 100 euro, de portemonnee was niet meer te tillen! Nu jij weer, kaasvrouw!

Ik reed de eend weer voor, Siebe bleek ook weer te zijn gearriveerd, we pakten in, ik nam hartelijk afscheid van mijn brocantecollega’s (kuskus), wenste mijn Schotse familie een mooie toekomst en reed met Saar tevreden naar huis. Schor en doodmoe. Volgend jaar weer.

Oradour-sur-Glane

Auto van de dokter
De auto van de dokter staat nog steeds op de plek waar hij hem in 1944 parkeerde

Dinsdag reden we en famille naar het winkelcentrum in het centrum van Limoges, waar we onszelf in de H&M of all places, trakteerden op jasjes, bloesjes en t-shirts. Na het eten in de Halles reden we voor heel iets anders naar Oradour-sur-Glane, een dorp in de Haute-Vienne, dat 4 dagen na D-Day in 1944 door een groep SS’ers met de grond gelijk werd gemaakt.

Een van de executieplaatsen
Een van de executieplaatsen

De ru??ònes van het dorp zijn vrij snel tot monument verklaard en vormen een aanklacht tegen oorlog en het zinloze geweld dat daarmee gepaard gaat. Wat zeg ik, oorlog ?¬®s zinloos geweld.
De bewoners werden op zaterdagmiddag 10 juni door een 180-tal SS’ers vanuit hun huizen bijeengedreven op de marktplaats en daarna in groepen vermoord. De vrouwen en kinderen verbrandden levend in de kerk die met explosieven in vlam was gezet en de mannen werden in verschillende schuren met mitrailleurs neergemaaid en daarna – voor zover ze niet dood waren – eveneens verbrand. Niemand werd gespaard.
Toch zagen er enkele mensen kans te ontsnappen, door zich dood te houden onder de lijken van hun maten of zoals ?©?©n vrouw die uit een van de ramen van de kerk wist te klimmen. De jonge moeder met haar baby na haar werd doodgeschoten, het kind werd kapotgeslagen tegen de muur.
Alle huizen werden daarna in brand gestoken.

Garage
Renault-garage

Op een aantal sites op internet kun je lezen hoe alles in z’n werk ging en hoe die arme bewoners van een slaperig dorp op het platteland volkomen door de Duitsers werden verrast. De reden voor de slachtpartij was persoonlijke wraak van de SS-commandant om de dood door de Maquis van een SS-mattie, is de algemene opvatting, hoewel het nog steeds een raadsel is waarom de woede zich richtte op Oradour-sur-Glane, een dorp zonder enige band met het verzet.
Was het een vergissing en had het Oradour-sur-Vayres geweest moeten zijn, een vergelijkbaar dorp, met net als dat andere Oradour een tramverbinding naar Limoges, maar wel degelijk actief in het verzet?

Op het plein voor de kerk
Op het plein voor de kerk

De meeste mensen denken dat het een bewuste keuze is geweest, pure bloeddorst dus, want als je op je gemak meer dan 600 mensen wilt vermoorden, kun je beter naar een brave commune gaan dan een waar ze zich a priori verzetten. Wat de hele operatie emotioneel nog gecompliceerder maakte, is dat er nogal wat Elzassers deel uitmaakten van de groep SS’ers, terwijl zich onder de slachtoffers een groot aantal Fransen uit Lotharingen bevonden, die juist hun streek waren ontvlucht bij de annexatie door Hitler. Ik las dat ze in 1940 ?¬©?¬©n of twee uur de tijd hadden gekregen om hun boeltje te pakken en dat ze maar een beperkte hoeveelheid geld mochten meenemen.

Kerk waar de vrouwen en kinderen werden verbrand
De kerk waarin vrouwen en kinderen zijn omgekomen

De daders zijn niet of nauwelijks bestraft, de Duitsers werden na de oorlog natuurlijk niet uitgeleverd aan Frankrijk en de Elzassers waren zielig, en bovendien na de oorlog weer Frans, dus dat kon ook al niet of zoiets, allerlei gekmakende juridische en politieke kutsmoezen, waarbij niemand, echt niemand ter verantwoording is geroepen, ook niet bij het proces in 1953 in Bordeaux. De hoofddader was natuurlijk al een paar weken na het drama gesneuveld, toen hij zich op het slagveld in Normandi?´ zonder helm tussen de rondvliegende granaten begaf, waardoor zelfs zelfmoord werd gesuggereerd. De rol van foute Fransen of die van de Maquis is ook nooit duidelijk geworden.
.
Auto's en zicht op nieuw Oradour
Nieuw Oradour aan de horizon

Aan de kapotte gevels in Oradour hangen bordjes met de naam en het beroep van degenen die daar woonden. De bakker, het caf?©, de kapper, de garage, een hotel, naaister, klompenmaker, de apotheker natuurlijk, een Frans dorp zonder apotheek kan niet. Moet je je voorstellen, je loopt door de straten van een heel gewoon Frans dorp, waar de tijd gruwelijk tot stilstand is gekomen.

Naast de ru??ònes is een nieuw Oradour gebouwd. Ik vroeg me werkelijk af hoe het moet zijn naast zo’n dramatisch monument te wonen. Zou het wennen? Ik ken mensen die een paar jaar geleden op vakantie gingen in Westerbork.

Laat het maar nooit wennen.

Tramhalte
De tramhalte

Uitgebreide website met achtergrond over het drama: www.oradour.info
Offici?´le site: oradour.org
En een paar jaar eerder in 1942, toevallig ook op 10 juni precies hetzelfde in Lidice, Tsjechi?´

Dagelijks leven in Frankrijk